RTÜK Nedir? (Tarihçesi, Yaptırımları)

RTÜK, radyo ve televizyonları denetleme yetkisine sahip kamu kuruluşudur. Özel yayın kuruluşlarının ardından toplum değerlerini koruma adına kurulmuştur.

RTÜK Nedir? (Tarihçesi, Yaptırımları)
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Türkiye'de faaliyet

Posted October 10,2019 in Live Style.

·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.·
3019 Followers 152 Views

Yayın kuruluşlarının faaliyetlerini dzenleyen, denetleyen ve gerekirse eşitli yaptırımlar uygulama yetkisi olan RTK, zel radyo ve televizyonların yayın hayatına başlaması sonucu toplum değerlerinin korunması ihtiyacına ynelik kurulmuştur. Trkiyedeki karasal, sayısal, uydu, kablo ve IPTV ortamında yayın yapmak isteyen kuruluşlara lisans ve yayın izni verme yetkisi olan kamu kuruluşudur. Programlara yayından nce mdahale edemeyen RTK, yayından sonra denetliyor. Denetimde izleyici şikyetleri de dikkate alınıyor. Gerek grlrse ilgili yayına veya yayın kuruluşuna yaptırım uygulanıyor. RTK yeleri, Trkiye Byk Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından siyasi partilerin gsterdiği adaylar arasından seiliyor. Adını yaptırımları ile ok duyduğumuz RTKn kayda değer projeleri de bulunuyor. Detaylar makalemizde

Tarihesi

RTKn kuruluşu, zel radyo ve televizyonların yayın hayatına başlaması ile gelişen bir srete gerekleşmiştir. zel radyo ve televizyonlar,1990 yılından itibaren herhangi bir yasal dzenlemeye tabi olmaksızın yayınlarına başladı. 1993 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile radyo ve televizyon yayınları zerindeki kamu tekeli ortadan kaldırıldı. Bylece zel radyo ve televizyonların yayın yapmasına olanak sağlandı. 1994 yılında zel radyo ve televizyon yayınlarını dzenleyen (Mlga - Kaldırılan) 3984 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun yrrlğe girmesiyle Radyo ve Televizyon st Kurulu kuruldu.

RTKn Yapısı

RTK, zerk ve tarafsız bir kamu tzel kişiliğidir. Başbakanlığa bağlı bir kamu kuruluşudur. Anayasanın 133. maddesi kapsamındaTBMM Genel Kurulu tarafından seilen 9 yeden oluşan st Kurulun yelerinin grev sresi 6 yıldır. yelerin te biri 2 yılda bir yenilenir. st Kurul yeleri arasından bir başkan ve bir başkanvekili seilir. Başkanın grev sresi 2 yıldır.

RTKn grev ve yetkileri, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunun 34. maddesinde dzenlenmiştir. Bu kanun maddesine gre; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektrn dzenlemek ve denetlemek amacıyla, idar ve mal zerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tzel kişiliği niteliğinde olan RTK kurulmuştur. RTK, 6112 sayılı kanunda ve 5018 sayılı Kamu Mal Ynetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen usul ve esaslar erevesinde kendisine tahsis edilen mal kaynakları eşitli usul ve esaslar dhilinde serbeste kullanabilir.

RTK, misyonunu; Grsel-işitsel medya hizmetleri alanında ifade ve haber alma zgrlğ temelinde paydaşların hak, menfaat ve değerlerini gzeterek politika geliştirmek, dzenleme ve denetleme yapmak. olarak aıklıyor. Ayrıca, Grsel-işitsel medya hizmetleri alanında sektre yn veren, uluslararası dzeyde sz sahibi bir otorite olmak. vizyonu ile hareket ediyor.


RTKn Yaptırımları

RTK, yayın sektrnde faaliyet gsteren radyo ve televizyonları srekli denetleyerek, belirlenen kuralları ihlal eden yayın kuruluşlarına bazı yaptırımlar uygulama yetkisine sahip. Radyo ve televizyon yayınlarının denetimi, RTK uzmanları tarafından yapılan doğrudan denetim dışında, iletişim hatları ve e-posta kanallarından gelen izleyici şikyetleri dikkate alınarak da yapılıyor. Yani izleyiciler de denetim kapsamında tutuluyor. Bunun dışından yayın kuruluşlarının izleyici temsilcileri, yayın etik kuralları bağlamında yaptıkları zdenetimler de RTK denetimleri kapsamında değerlendiriliyor.

6112 sayılı kanun, Avrupa Sınır tesi Televizyon Szleşmesi gibi uluslararası antlaşmalar ve ilgili ynetmelikler erevesinde radyo, televizyon veya isteğe bağlı yayınlar denetleniyor. Bu denetimler erevesinde RTK, belirlenen ykmllkleri yerine getirmeyen, izin şartlarını ihll eden, yayın ilkelerine ve kanunda belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan zel radyo ve televizyon kuruluşlarını nce uyarır. Aynı zamanda ihlalin yapıldığı yayın kuşağında aık şekilde zr dilenmesini isteyebilir. Bu talebe uyulmaması veya ihllin tekrarı halinde bahse konu programın yayını 1 il 12 kez durdurulabilir. Ayrıca, uyarı, idari para cezası, lisans iptali ve kapatma gibi eşitli yaptırımlar da uygulanabiliyor. Yayın durdurma cezası sresi iinde programın yapımcısı ve varsa sunucusu başka bir program yapamaz. Yayını durdurulan programların yayınlandığı yayın kuşağında RTK tarafından hazırlanan bazı programların reklamsız olarak yayınlanması sağlanıyor. Bu programlar; eğitim, trafik, kltr, kadın hakları, ocuk hakları, genlerin ahlak ve fiziksel gelişimi, uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mcadele, Trk dilinin gzel kullanımı ve evre eğitimi gibi konularında olabiliyor. Programlar, RTK tarafından ilgili kuruluşlara (rneğin TRT) hazırlattırılıyor.


(RTK'n hazırladığı akıllı işaretler...)

RTKn ocuklara Ynelik Projeleri

RTKn yaptırım kararlarının byk bir blmnn konusunu ocuklar ve genler iin zararlı yayın ierikleri oluşturuyor. Bu sebeple RTK, ocuk ve genlere ynelik bazı alışmalar yapıyor. Bu kapsamda, radyo ve televizyon yayınlarının olumsuz etkileri konusunda ocukları ve genleri bilinlendirmek amacıyla bazı projeleri hayata geirdi. Radyo ve televizyonlar, 6112 sayılı kanunun 8/2 maddesine gre, yayın hizmetlerinde, ocuk ve genlerin fiziksel, zihinsel veya ahlak gelişimine zarar verebilecek trde ierik barındıran programların izlenebileceği zaman dilimlerinde koruyucu sembol kullanmak zorundadır. ocukların korunmasına ynelik projeler şunlardır;

Akıllı İşaretler Sembol Sistemi: Akıllı işaretler, televizyon programlarını sınıflandırma sistemidir. Uzmanlar tarafından geliştirilen karma bir sistemdir. Program yayınlanmadan nce ierikle ilgili toplumu bilgilendirmek amalanır. Anne ve babaların, ocukları ve genleri televizyon yayınlarının olası zararlı etkilerinden koruma sorumluluğunu yerine getirmelerine yardımcı olmak amacıyla tasarlanan işaretlerdir. Şiddet ve korku, kt rnek oluşturabilecek olumsuz davranışlar, ayrımcılık, cinsellik, alkol, sigara, uyuşturucu madde kullanımı, yasa dışı davranışlar, argo konuşma ve kfr gibi ierikler konusunda ebeveynleri ve toplumu uyarma amacını taşır. Programlar; genel izleyici, 7 yaş, 13 yaş ve 18 yaş olmak zere drt grupta ele alınıyor.

Medya Okuryazarlığı Dersi: Grsel, işitsel ve basılı medya mesajlarına erişebilme, erişilen medyaları eleştirel bakış aısıyla zmleyip değerlendirebilme ve kendi medya iletilerini retebilme becerisidir. Temel amacı; doğru ve gvenilir bilgiye ulaşmanın gleştiği ve her tr bilginin yer aldığı medya karşısında ocukların bilinlendirilmesidir. ocukların izledikleri filmler, diziler, reklamlar, bilgisayar oyunları ve internet siteleri gibi medya ieriklerinin eleştirilebilir ve sorgulanabilir olduğunu fark etmeleri gibi amaları da vardır. Sosyal medyayı kullanacak ocukların hak ve sorumluluklarını, siber zorbalıklara karşı nasıl davranacaklarını ğrenmeleri konusunda da bilgilendirici bir projedir. Trkenin doğru ve kurallarına uygun kullanımı da diğer bir amatır.

İyi Uykular ocuklar: Okul ncesi ve ilkğretim ağı ocuklarına erken yatma alışkanlığının kazandırılması amacıyla RTK ve Televizyon Yayıncıları Derneği işbirliği ile hazırlanan bir projedir. Akşamları saat 21.30dan itibaren ocukların uyku saatinin geldiğini hatırlatan izgi animasyonların tm televizyonlarda yayınlanmasını ierir. Proje kapsamında ocuklara; iyi uykular ocuklar, haydi ocuklar uykuya, bugnlk televizyon yeter, btn ocuklara iyi geceler mesajları veriliyor.

RTKle İlgili Yasal Dzenlemeler

RTKn kurulduğu 1994 yılında yrrlğe giren (mlga, yani kaldırılan) 3984 Sayılı Kanunda yayıncılık ve teknolojideki gelişmelere paralel olarak yaklaşık 20 farklı değişiklik yapıldı. Bu srete Anayasa Mahkemesi, kanunun bazı maddelerini iptal etti. Bu sebeple yayıncılık ve RTKn grev ve yetkileri ile ilgili yasal erevenin yeniden dzenlenmesi ihtiyacı doğdu. Bu erevede, Anayasa Mahkemesinin iptal gerekeleri, yayın teknolojisindeki gelişmeler, sektrn ve toplumun beklentileri gz nne alınarak yeni bir kanun taslağı hazırlandı. Avrupa Birliği (AB) mktesebatına uyum erevesinde hazırlanan taslakta, Aralık 2007 tarihinde AB Resmi Gazetesinde yayımlanarak yrrlğe giren AB Grsel-İşitsel Medya Hizmetleri Ynergesi hkmleri dikkate alındı. Adı geen taslak, 2010 yılında hkmet tasarısı olarak TBMMye sevk edildi. Kanun tasarısı, 15 Şubat 2011 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun, Cumhurbaşkanının onayının ardından 3 Mart 2011 tarihli ve 27863 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yrrlğe girdi.

AB mktesebatına uyum erevesinde Trkiyenin yerine getirmesi gereken 35 fasıldan biri, Bilgi Toplumu ve Medya Faslıdır. Bu faslın kapanış kriterlerinden biri de RTK Kanununun AB ynergesine uyumlu hale getirilmesiydi. 6112 sayılı kanunun yrrlğe girmesiyle bu kriter yerine getirilmiş oldu.


RTK Başkanları

RTKn kuruluşundan gnmze kadar grev yapmış başkanları şunlardır;

Ali Baransel (16 Mayıs 1994 - 28 Mayıs 1996), Gneş Mftoğlu (29 Mayıs 1996 - 5 Mart 1997), Orhan Oğuz (6 Mart 1997 - 3 Aralık 1997), İbrahim Agh ubuku (8 Aralık 1997 - 31 Mayıs 1998), Kutlu Savaş (1 Haziran 1998 - 31 Mayıs 2000), Nuri Kayış (1 Haziran 2000 - 3 Haziran 2002), Fatih Karaca (4 Haziran 2002 - 13 Temmuz 2005 - 2 dnem), Aykut Zahid Akman (15 Temmuz 2005 - 14 Temmuz 2009 - 2 dnem), Davut Dursun (17 Temmuz 2009 - 14 Temmuz 2015- 3 dnem), İlhan Yerlikaya (25 Kasım 2015 - ).

RTK yeleri

RTKn kuruluşundan gnmze kadar grev yapan st kurul yeleri şunlardır;

Paşa Yaşar (15 Temmuz 2005 - 14 Temmuz 2009), Mehmet Dadak (13 Temmuz 2005 - 29 Eyll 2010), Nedim Tekin (Mayıs 1994 - Mayıs 2000), zer Grbz (13 Temmuz 2005 - 21 Şubat 2006), Şevki Gğsger (Mayıs 1994 - Mayıs 2000), Arif zkk (Mayıs 2000 - 14 Ağustos 2001), Beşir Ayvaz (31 Ekim 2001 - 13 Temmuz 2005), Şaban Sevin (13 Temmuz 2005 - 13 Temmuz 2009), Korkmaz Alemdar (19 Ekim 2010 - 13 Temmuz 2011), Hlya Alp (13 Temmuz 2007 - 13 Temmuz 2013), Abdulvahap Darendeli (13 Temmuz 2005 - 13 Temmuz 2013), Ahmet Yıldırım (3 Kasım 2011 - 10 Şubat 2015), Hasan Tahsin Fendoğlu (13 Temmuz 2009 - 9 Şubat 2015), Ali ztun (13 Temmuz 2013 - 31 Ağustos 2015), Emin Başer (Mayıs 1994 - 13 Temmuz 2005), Biltekin zdemir (Mayıs 1994 - Kasım 1995), Cumhur Ersmer (Mayıs 1994 - Kasım 1995), Esin Konan (Mayıs 1994 - Mayıs 1996), Mehmet Doğan (Mayıs 1996 - 13 Temmuz 2005), Arif Merdol (14 Mart 2006 - 13 Temmuz 2007).

2017 yılı itibariyle RTKte grev yapan st kurul yeleri, grevleri ve seilme tarihleri de şyledir;

  • İlhan Yerlikaya Başkan - (14 Temmuz 2015)
  • Esat ıplak- Başkanvekili (14 Temmuz 2015)
  • İsmet Demirdğen ye (3 Eyll 2015)
  • İlhan Taşcı ye (16 Ekim 2017)
  • Hamit Ersoy ye (14 Mayıs 2013)
  • Arif Fırtına ye (14 Temmuz 2015)
  • Ebubekir Şahin ye (16 Ekim 2017)
  • Nurullah ztrk ye (14 Mayıs 2013)
  • Taha Ycel ye (16 Ekim 2017)


RTK Hakkında Kısa Bilgiler

  • RTK, Sayıştay denetimine tabi bir kuruluştur. Malları devlet malı hkmndedir ve haczedilemez.
  • RTKn yaptırım uygulamaları ve kararları idari yargının denetimine aıktır.
  • RTK kurallarıAB normlarına uygunolarak hazırlanmıştır.
  • RTK, hkmet arasındaki ilişkilerini, başbakan veya grevlendireceği bir bakan aracılığıyla yrtr.
  • RTKn izin verdiği karasal ortamda; 251 televizyon, 1078 radyo yayın kuruluşunun lisansı mevcuttur. Uydu ortamında 148 televizyon ve 53 radyo; kablo ortamında ise 78 televizyon kanalı bulunmaktadır.
  • RTK, iki uydu platform işletmecisi ile bir IPTV platform işletmecisine lisans vermiştir.
  • Trkiyedeki btn radyo ve televizyon yayınları, Sayısal Kayıt, Arşiv ve Analiz Sistemi (SKAAS) adı verilen bir sistem ile 7 gn 24 saat RTK tarafından takip edilmektedir.
  • Btn radyo ve televizyonların yayınları kaydedilerek arşivlenmektedir.
  • SKAAS, TBİTAK ile birlikte geliştirilen milli bir projedir.
  • RTK, yayın hizmetlerine ilişkin kamu araştırmaları da yapmaktadır.
  • st Kurul, Avrupa Konseyi'nin medya alanındaki alışmalarını 1994 yılından bu yana Trkiye adına takip etmektedir.
  • RTK, Avrupa Dzenleyici Kurullar Platformunun (EPRA) kurucu yeleri arasındadır.
  • 2011 yılında Akdeniz Dzenleyici Kurullar Ağı (MNRA) Dnem Başkanı RTK olmuştur.
  • Karadeniz Yayıncılık Dzenleyici Kurulları Forumunun sekretaryasını RTK yrtmektedir.
  • RTK, başvuran kamu kuruluşları adına toplum yararı iin 10 saniye ile 45 saniye arasında kamu spotları hazırlayarak radyo ve televizyonlarda yayınlanmasını sağlar.
  • RTK, mahkeme veya başbakanlığın eşitli yayın yasaklarını televizyon ve radyolara bildirir.
  • RTKn 2017 yılı btesi 181 milyon liradır.
·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.· Articles

Read more

Education
October 10, 2019 | 82 Views

Entertainment
October 10, 2019 | 123 Views

Live Style
April 4, 2019 | 78 Views

Science and Technology
November 11, 2019 | 36 Views

Live Style
July 7, 2019 | 252 Views