Atatürk'ün Siyasi Kişiliği

Atatürk’ün siyasî kişiliği, askerî dehasının ve başarılarının bir sonucudur. “Karizmatik lider” vasıflarını taşıyan Atatürk; millî, ebedi siyasî önderdir.

Siyasî ve askerî bir deha olan Mustafa Kemal Atatürk, millî bir siyaset adamı olarak günümü

Posted October 10,2019 in History and Facts.

·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.·
3027 Followers 146 Views

Atatrk, gerek anlamda mill bir siyaset adamıdır. İlke ve inkılpları, milletle doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılıdır. Yabancı akımlara ve gayri mill ideolojilere nem vermemiştir. Kısaca ifade etmek gerekirsesiyas kişiliğinin temelinde de milllik yatmaktadır. Siyas dşnce yapısını, inkılplarını ve siyas hedeflerini; asker, din ve eğitim konularından bağımsız olarak geliştirmiştir.

Bu erevede Atatrkn siyasi kişiliğinin dayandığı nitelikler şunladır;

  • İstikll ve zgrlk anlayışı
  • Mill dil, mill kltr ve mill tarih bilinci
  • Hkimiyeti millete dayandırması
  • Akılcı ve bilimsel bakış aışı
  • ağdaş medeniyet ryası
  • Trk milletine duyduğu inan ve gven
  • lkesine ve milletine duyduğu sevgi
  • Mill birlik ve beraberlik
  • Emperyalizm karşıtı grşleri

Atatrkn Siyasete İlgisi Nasıl Başladı?

Atatrk, genliğindeki siyas şartlar sebebiyle ğrencilik yıllarından itibaren siyaset ile ilgilenmeye başladı. rneğin; 1905 yılında tayin edildiği Şamda, Vatan ve Hrriyet Cemiyetini kurdu. Selanikte bu cemiyetin bir şubesini atı. Ayrıca İttihat ve Terakki Cemiyetinin iinde yer aldı ve kongrelerine katıldı. Atatrk, katıldığı her siyasi cemiyete ve harekete, şahsi karakteri ve yetenekleri ile prestij ve nem kazandırmıştır.

Dnemin siyasi şartlarının etkisinin yanında Atatrkn asker ve siyas dehası, siyas liderliğini ortaya ıkarmıştır. Ayrıca, evresindeki siyas ve asker kadroların yardımları da siyas kişiliğinin gelişmesinde etkili olmuştur. rneğin, silah arkadaşları liderliğini kabul ederek, etrafında birleşmiş ve siyas liderlik konusunda desteklemişlerdir. Asker yeteneklerinin yanında siyas becerisi de o dnemde alternatifsiz bir siyas lider doğurmuştur.

Atatrk Siyaseti ve Milli Mcadele

Atatrkn siyas kişiliği ile Milli Mcadele arasında organik bir bağ vardır. Şyle ki; Mtareke sonrası Anadolunun genel asker, siyas, sosyal ve ekonomik tablosu hi de i aıcı değildi. Anadoluda yer yer mcadele kıvılcımları dikkat ekiyordu. Atatrk, bu kıvılcımları bir ateş haline getirerek mill bir mcadele başlatması gerektiğini dşnyordu. Ancak birbiri ile bağlantılı siyas ve asker şartlar buna izin vermiyordu. Asker başarı olmadan siyas başarı elde edilemeyeceğinin farkında olan Atatrkn siyas kişiliğinde asker dehasının etkisi olmuştur.

Samsundan başlayan ve Lozanda tamamlanan Mill Mcadele, Atatrkn asker ve siyasi yeteneklerinin etkisi ile başarılı olmuştur. Amasya Tamiminin şartlarını kendisi tespit etmiştir, Erzurum ve Sivas kongrelerine başkanlık yapmıştır. Siyas her hamlesinde Mill Mcadele ruhunu ve millliği n planda tutmuştur.

Mill Mcadelede halkın teşkiltlanmasını isteyen Atatrk, İzmirin işgalinden sonra mitingler dzenlenmesini istemiş, Erzurum ve Sivas kongrelerini dzenlemiştir. Mill Mcadele srecinde siyas her hareketini Trk milletinin iradesine ve hukuka dayandırmanın yollarını aramıştır.

Atatrk, Mill Mcadelenin ardından Cumhuriyetin ilnından sonra inkılplara ağırlık vermiştir. Bu zelliği, toplumun ihtiyalarına gre her alanda kalkınmaya ncelik vermiş idealist bir siyas lider olduğunu aıklamaya yetiyor. Siyas kişiliğinin etkisi ile kısa srede siyas, kltrel ve sosyal alanlarda inkılplar gerekleştirmesi dnyayı hayran bırakmıştır.

Mustafa Kemal, Mill Mcadele dneminde lkenin asker ve siyas durumu ve geleceği hakkında endişeleniyordu. İsmet İnn, bu dnemde Atatrkn yaşadığı sıkıntıları şu szlerle dile getirmiştir;

Onun Mill Mcadele sırasında asker konularla uğraşmaktan mı daha ok eziyet ektiği, yoksa siyas meselelerin siyas anlaşmazlıkların kaldırılmasında veya teskin edilmesinde mi daha ok eziyet ektiği kestirilemez. Byk adamın siyaset sahasında ektiği ıstıraplar gerekten dayanılmazdır. Mustafa Kemal Paşa, mcadelenin asker tarafıyla uğraştığı kadar, siyas tarafını da idare ediyordu.

Atatrk Siyasi Anlamda Demokrat mı, Diktatr m?

En nemli soruyu hemen cevaplayalım: Diktatrler, siyas liderliği zor kullanarak ele geirir. Atatrk, ğrencilik yıllarından itibaren siyasetle ilgilenmiş, asker dehasıyla elde ettiği başarılarla toplumun gnlnde taht kurmuş ve Milli Mcadeleyi milletle birlikte yaparak tabiri caizse- tırnaklarıyla kazıyarak siyas kişilik ve liderlik inşa etmiştir. Her siyasi hamlesinde demokrat tavrı aıka grlebilir. Bu aıdan Atatrk iin diktatr ifadesini kullanmak zorlama bir ifade olacaktır.

Atatrk, siyas kişiliğini demokratik bir ereveye oturtmuştur. rneğin; Heyet-i Temsiliyeyi oluşturmuştur, Heyet-i Temsiliyenin tm yetkilerini yeni bir hkmete devretmiştir, TBMMnin aılmasını sağlamıştır, TBMMnin ilk anayasası olan Teşkilat-ı Esasiyeyi hazırlatmıştır. Bu ve benzeri birok rnekte, Atatrkn siyas kişiliğinin, demokrat bir anlayışla oluştuğunu grmek mmkn.

Bu noktada Atatrkn şu szleri olduka manidardır; Ben isteseydin asker bir diktatrlk kurar ve memleketi yle idareye kalkışırdım. Fakat ben istedim ki, milletim iin modern bir devlet kurayım ve onu yaptım.

Atatrkn Siyas Grş Neydi?

Bu soru ile ilgili farklı tarihilerin farklı birok tezi bulunuyor. Atatrkn Komnist bazı eğilimleri olduğunu iddia eden de var, sosyalist grşleri benimsediğini syleyen de

Atatrkn Komnist demeler verdiği; yakın arkadaşlarına Komnist isimli bir parti kurdurduğu ve III. Komnist Enternasyonal (Komintern) ye olunması iin mracaatta bulunduğu yakın tarih kayıtlarında yer alan bilgiler arasında... Atatrkn Komnist Sovyetler Birliği ile yakınlaşması sebebiyle ona Komnist diyenlerin sayısı hi de az değil.

Bazı tarihiler de, Atatrkn hibir zaman sosyalist ve Komnist olmadığını belirtiyor. Bu teze gre de, Atatrk, dnemin konjonktrel dengeleri erevesinde Mill Mcadeleye destek olan ve ortak dşmanla mcadele eden tek g Sovyetler Birliği ile yakınlaştı. Bu tarihiler, Komnist sistemin Trkiyede başarılı olabileceği konusunda Atatrkn inancı ve gveni olmadığını belirtiyor.

Zorunda kaldığında sosyalist bir rejim kurabileceğini iddia eden tarihiler de, Atatrkn, Leninin ngrdğ proletarya devrimini hibir zaman kabul etmediğini vurguluyor. Bu teze gre, Atatrk sosyalist değildi; ancak sosyalizmin karşısında da değildi.

Atatrk dneminde Sovyetler Birliği aleyhine yayın yapmak yasaktı. Yasak sol rgtlere verilen cezalar olduka azdı. Ağır ceza alan ve idam edilen sol eğilimli kimse yoktu diyen bir kısım tarihiler, din ve blc yapılara ynelik idamlara ve baskılara da dikkat ekiyor.

Atatrkn Siyasi Hayatının zeti

  • Atatrk, Harp okulu ve Harp akademisinde ğrencilik yıllarında siyasi faaliyetlere katıldı.
  • 19 Mayıs 1919da Samsuna ayak basarak, Amasya Genelgesini yayımladı.
  • Ardından Doğu Anadolunun kurtuluşu iin Erzurum Kongresine başkanlık etti.
  • Sivas Kongresinde btn cemiyetleri aynı atı altında birleştirdi.
  • 27 Aralık 1919da Ankaraya gelerek siyas alışmalarını devam ettirdi.
  • 23 Nisan 1920 tarihinde Trkiye Byk Millet Meclisini atı.
  • TBMMnin ilk başkanı oldu.
  • Kurtuluş Savaşı sırasında I. İnn Savaşından sonra Londra Konferansında siyas başarı elde etti.
  • Sakarya Zaferinden sonra Ankara ve Kars antlaşmalarını imzalayarak siyas başarı elde etti.
  • Kurtuluş Savaşı sonrası Mudanya ve Lozan Barış antlaşmalarıyla siyas başarı elde etti.
  • Toplumun ihtiyalarına uygun olarak inkılplar gerekleştirdi.
  • 29 Ekim 1923te Cumhuriyeti ilan etti.
  • Trkiye Cumhuriyetinin ilk cumhurbaşkanı oldu.
  • 1934 yılında Trklerin Atası anlamındaki Atatrk soyadını aldı.

Siyas Liderlik Nedir?

Siyaset, insan topluluklarını ynetme sanatıdır. Siyas liderlik ise, toplumu ynetirken uygun zamanı seme, olayları zamanında kavrayarak karar verebilme, ileri grş ve sezgilerle sorunları ngrebilme, kararlı ve istikrarlı tutumlar sergileme, toplum yapısına gre iletişim teknikleri geliştirme gibi faktrlerin bir araya geldiği sanattır. Siyas liderlik vasfı bir anlamda siyas sanatkrlık olarak da tanımlanabilir. Atatrk, dnemin zor şartlarında tm bu siyas liderlik vasıflarını sergileyebilme başarısını gstermiş bir siyas liderdir.

Atatrkn Siyasi Kişiliğine İlişkin Anekdotlar

  • Atatrkn en byk siyasi başarısı Cumhuriyeti ilan etmesi ve Trkiye Byk Millet Meclisini (TBMM) amasıdır.
  • Atatrk, 1919 yılından itibaren Trk halkının desteğini almaya alışmıştır.
  • Siyas hizmetlerini ve fedakrlığını Trk milletine mal etmiştir.
  • Atatrkn siyasi kişiliği, gcn halktan almıştır; bu sebeple siyas liderlik zelliğini yıllar getiği halde yitirmemiştir.
  • Atatrkn, nce 9. Ordu mfettişlik grevinden, ardından askerlik mesleğinden istifa etmesi onun liderliğini ve siyas otoritesini sarsmamıştır.
  • Atatrke Sakarya Savaşı sonrası mareşallik ve gazilik unvanlarının verilmesi, Trklerin Atası anlamındaki Atatrk soyadı verilmesi, Ebed Şef olarak kabul edilmesi onun siyas kişiliğinin ve liderliğinin srekli olduğunun gstergesidir.
  • Atatrkn siyas kişiliğinde somut eylemler, soyut ve teorik fikirlerden nce uygulanmıştır.
  • Atatrk,gerek olmadıka savaşı vahşet olarak grenbir siyas liderdi.
  • Bazı tarihiler Atatrkn karizmatik siyas kişiliğini Allah vergisi bir zellik olarak grr.
  • Atatrk, 17 Temmuz 1921 tarihinde United Telgraph muhabirine verdiği rportajda, Nasıl bir siyaset takip edeceksiniz? sorusu zerine, Memleketimiz haraptır, milletimiz fakirdir, maarifimiz dndur, iktisadyatımız zayıftır. Memleketimizi imar ve milletimizi tenvir ve terfih yegne kat emelimizdir. demiştir.
  • Amerikalı siyaset bilimcisi Dankwort A.Rustowun şu szleri, Atatrkn siyasi kişiliğine ve karizmatik liderliğine rnek olarak gsterilir; Atatrk, organik bakımdan gemişin mirası zerine inşa edilen, bugnn ihtiyalarına etkin biimde cevap veren ve belirsiz bir geleceğin tehlikelerine karşı koyan bir dizi kurum yaratmıştır.

Szn hlasası; Atatrk, dnemin şartlarına ve milletin ihtiyalarına gre tamamen mill ve demokratik siyas bir sistem kurmuş asker, siyas ve karizmatik bir liderdir.

·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.· Articles

Recent

Recent Articles From: ·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.·

Popular

Popular Articles From: ·.·★ ᴇᴢᴇʟ ★·.·

Read more

Other
April 4, 2019 | 401 Views

Education
April 4, 2019 | 202 Views

Other
May 5, 2019 | 101 Views

History and Facts
May 5, 2019 | 109 Views

Other
August 8, 2019 | 355 Views